's Werelds

De val van kabinet-Schoof: een opzichzelfstaande drempel of een gevolg van wereldwijde geopolitieke onkunde?

Gisterochtend is het kabinet-Schoof gevallen, met de alle bombarie die daarbij hoort. Een week nadat Geert Wilders zijn tienpuntenplan met bijbehorende dreigingen presenteerde, heeft hij de stekker er daadwerkelijk uitgetrokken.

De spanning was natuurlijk vanaf dag 1 al om te snijden. Maar crisis na crisis leek het de coalitie en vak K zowaar te gaan lukken: een volledig regeringsjaar volmaken. Helaas was daar de man met de hamer het tienpuntenplan: Geert Wilders. Eigenlijk was dit hele plan natuurlijk een tienvoudige aanpassing op het hoofdlijnenakkoord. Normaliter staan de coalitiepartners samen in de verdediging van het regeerakkoord, maar dat was ditmaal anders. Wilders lag al vaker op ramkoers met de coalitie, en liet meermaals ook zijn onvrede blijken door scherpe opmerkingen en stevige debatten te voeren tegen de partijloze premier Schoof. Het mag dus geen verrassing zijn dat het kabinet niet zijn volledige vierjarige ambtsperiode gaat uitdienen.

Ondanks het geringe verrassingseffect is het wel een waarschuwingsschot aan Europees rechts: andere regeringsleiders, zoals Meloni, Orbán, Weidel en Le Pen zien een bevriende rechtse politicus de stekker uit de regering trekken, waardoor de plannen niet tot uiting zullen komen. Is Kabinet-Schoof dan een opzichzelfstaande drempel voor de rechtse golf die over de wereld trekt? Of is het een voorbode van geopolitieke onkunde van rechtse regeringen?

Sinds de jaren ’10 is ‘rechts’ aan een politieke opmars bezig: Trump is tweemaal verkozen tot president, Boris Johnson heeft Brexit voor elkaar gebokst, AfD is de op-een-na-grootste in het immer centrum-kiezende Duitsland, en zowel Erdogan als Orbán zijn bezig met de democratische rechtstaat in hun landen te ontbinden. Allen hebben 1 ding gemeen: hun achterban is de normale gang van zaken spuugzat, en stemt daarom op hen.

Maar is die ‘tegenstem’ dan daadwerkelijk nuttig? In zeker zin natuurlijk wel: hoe je het ook went of keert, het wordt wel over een andere boeg gegooid. Of het nu goed of slecht is mag je zelf uitmaken, figuren als Trump, Meloni en Wilders doen het in ieder geval anders dan voorheen. Een met een stem op hen wordt er wel een signaal afgegeven. Het is echter nog wachten of het daad ook bij woord gevoegd kan worden.